كاوشگر

دوستان گرامی آخرین گزارش تحقیقی من که در روزنامه 8 صبح بتاریخ 14 حوت سال جاری به چاپ رسید پرده از سیه کاری های وزارت معادن می بردارد که چگونه بزرگ ترین معدن آهن کشور را به کمپنی های نا توان سپرده اند.

منتظر نظریات تان هستم

انتقاد ها در پروسه داوطلبی معدن حاجیگک

نگرانی ها وجود دارد که برندگان داوطلبی حاجیگک توان سرمایه گذاری ندارند

سلسله گزارشهای تحقیقی روزنامه 8 صبح

گزارش: نهم

گزارشگر : میر محمد صدیق ذلیق

بعد از اینکه وزارت معادن، یک کنسرسیوم هندی و یک کمپنی کانادایی را برنده داوطلبی معدن آهن حاجیگک اعلان کرد، شماری از رسانه های غربی و منطقه و برخی از داوطلبان که برنده نشده اند، اظهار کرده اند که کمپنی های برنده منابع مالی شان را واضح نساخته اند.

همچنان یک مقام آگاه و بلند رتبه در دولت، به ارتباط روند داوطلبی معدن حاجیگک نظر داده است که کمپنی های از جانب وزارت معادن برنده شناخته شده اند که مفاد خیلی کم برای دولت افغانستان پیشنهاد کرده اند و در میان کمپنی های که در فهرست داوطلبان بوده اند، کمپنی های موجود است که مفاد چند برابر را در طرح های پیشنهادی شان داشته اند. 

معدن آهن حاجیگک که در ولایت بامیان واقع است، حدود دو میلیارد تن آهن دارد و به گفته مقام ها در وزارت معادن کار استخراج یک بخش از چهار بخش این معدن به شرکت کانادایی موسوم به کیلو گولد ماین و سه بخش دیگر آن به شرکت فولاد هند واگذار شده است.

جواد عمر سخنگوی وزارت معادن می گوید: «نتایج ارزیابی داوطلبی از جانب کمیته موظف صورت گرفته و برنده تثبیت شده است.»

او افزود که این مساله به کابینه گزارش شد و کابینه این ارزیابی را مورد تایید قرار دادند و هدایت دادند تا وزارت، با کنسرسیوم هند و کمپنی کانادا، برای ترتیب و تدوین متن قرار داد، مذاکرات را آغاز کنند که مذاکرات ما با کمپنی های برنده آغاز شده است و تا چهار ماه ادامه خواهد داشت.

سخنگوی وزارت معادن افزود که در این مذاکرات بر تعهدات این شرکتها در طرحهای پیشنهادیشان تاکید صورت خواهد گرفت، علاوه بر آن در باره مسائل مالی، فنی و زیست محیطی، زیرساختها، البته احداث خط آهن، کارخانه تولید انرژی و امثال آنها بحث خواهد شد.

 

عمر گفت که بعد از آن دوباره به کابینه گزارش داده خواهد شد و بعد از تایید کابینه و پارلمان کشور قرار داد رسمی به امضا خواهد رسید.

اما منبع آگاه دولت که به جزییات این مساله وارد است، نظر داده است که انتخاب کمپنی های برنده به نفع دولت و مردم افغانستان نیست و همچنان از وجوه مالی کمپنی های برنده اظهار نگرانی شده است.

در یکی از بخشهای این نظریه که کاپی آن در اختیار روزنامه قرار گرفته، گفته شده است: «در گزارش وزارت معادن هیچ گونه اشاره به مقدار تضمین مالی کمپنی ها نشده است.»

همچنان در قسمت دیگر این نظریه ابراز نگرانی شده است که وضع مالی کمپنی های برنده اطمینان بخش نیست و شاید کمپنی های برنده با توجه به اینکه منابع مالی شان مشخص نشده است، نتوانند مکلفیت های شان را به صورت درست انجام دهند که در آنوقت فسخ قرار داد که حیثیت بین المللی دارد، خالی از مشکل ها نخواهد بود.

در ادامه آمده است: « در صفحه 33 گزارش ارایه شده ( وزارت معادن) راجع به وضع مالی کمپنی کیلو گولد ماین، تذکر داده شده که از فروش سنگ آهن می تواند وجوه مورد نیاز را تهیه کند و در صفحه 36 گزارش نیز به عدم توانمندی مالی این کمپنی اشاره شده است.»

در نظریه گفته شده است که کمپنی کانادایی تقریبآ با دست خالی شامل داوطلبی شده است و میخواهد از عواید معدن و از فروش سنگ معدنی فعالیت آینده را تنظیم نماید.

هم چنان یک کارمند سابق وزارت معادن که از ذکر هویتش خودداری کرد گفت : «کمپنی کانادایی که در نظر ندارد فابریکه ذوب فولاد و تولید برق بسازد، به نسبت اینکه ایجاد شغل خیلی کم می شود، باید برنده شناخته نمی شد و حتا باید در فهرست کوتاه شامل نمی گردید.»

در نظریه مقام عالی دولتی در باره وضع مالی کنسرسیوم هند گفته شده : «کمپنی هندی احداث فابریکه فولاد را با دریافت قرضه و آنهم به منظوری دولت هندوستان وابسته ساخته است و چنین برداشت می گردد که کمپنی هندی نیز در نظر ندارد که فابریکه تولید فولاد را احداث نماید.»

هم چنان آمده است که مصوبه 25 سنبله سال 1389 شورای وزیران اجرای داوطلبی معدن حاجیگک را به شرط احداث فابریکه ذوب و احداث خط آهن اجازه داده و صدور سنگ آهن صرف برای سه سال اول الی احداث فابریکه فولاد هدایت داده شده که در ترتیب شرطنامه و داوطلبی اصلا به آن توجه صورت نگرفته است.

اما مسوولان وزارت معادن و صنایع ابراز می دارند که آنها هر کاری را که انجام داده اند، از همه عواقب آن با خبر اند.

جواد عمر سخنگوی وزارت معادن ابتدا این بیت را خطاب به این مقام دولتی به زبان اورد : « وا چه خوب آمدی صفا کردی    چی عجب شد که یاد ما کردی.» و بعدآ ادامه داد : «آنچه را که ما انجام می دهیم از آن اگاهی داریم، اشتباهی صورت نخواهد گرفت و پیامد های آنرا رهبری وزارت درک می کنند و حاضر استند که جوابده باشند.»

جواد عمر افزود: «مساله قرار داد با کمپنی ها هندی و کانادایی یک مساله رسمی است و دولت هند هم از کنسرسیوم پشتیبانی می کند، لذا این جریان اطمینان را به ما می دهد که سرمایه گذاری انجام می شود.»

این در حالیست شماری از داوطلبان ناکام معدن حاجیگک و برخی رسانه های بین المللی نیز از ناتوانی های مالی کمپنی های برنده ابراز نگرانی کرده اند.

نصیر الدین شنسب رییس کمپنی اکاتکو که یکی از کمپنی های ناکام داوطلبی است، می گوید: « هردو کمپنی که برنده شناخته شده اند، منبع پول نشان نداده اند و یگانه  طرح پیشنهادی که سرمایه نشان داده از من است که سند هم دارم.»

رییس اکاتکو می گوید که شرکت هندی به صورت قطعی نگفته اند که منبع پول کجا است و از کجا این پول را می آورند و کمپنی کانادایی گفته است که در بازار اسهام، سهم می فروشد، در حالیکه همه سرمایه کاری آن چهار میلیون دالر است و سهم این کمپنی در بازار های بین المللی 18 سنت است، پس باید چقدر سهم بفروشد که این سرمایه را تدارک ببیند؟

کمپنی اکاتکو طرح داده است که یک میلیارد و دوصد میلیون دالر سرمایه گذاری می کند و آقای شنسب در حالیکه اسنادی را که اتاق تجارت امریکا وعده پرداخت یک میلیارد و دوصد میلیون دالر را به کمپنی اش داده، در دسترس روزنامه قرار داد و افزود: «من ملکیت امرا در ایالت مونتانای امریکا به موسسه ای به نام اتاق تجارت امریکا که یک اتاق مشترک عربها و امریکایی ها است، گرو گذاشته ام و آنها هم بمن سند داده اند که هر زمانی که من بخواهم، یک میلیارد و دو صد میلیون دالر بمن می دهند.»

نصیر الدین شنسب  گفت: « یک و نیم سال قبل شهرانی را در امریکا دیدم و بمن وعده داد که در داوطلبی معدن حاجیگک هیچگونه رشوت خوری و تقلب کاری نخواهد بود و من به خاطر همین وعده، روی این برنامه یک و نیم سال کار کردم و طرحی تهیه کردم که صد در صد متیقن بودم برنده می شود، اما کمپنی من به هیچ دلیلی برنده نشد.»

اما عمر می گوید که وقتی یک روند به رقابت گذاشته می شود بدون شک، افراد ناراضی سرو صدا های را ایجاد می کنند، ولی باید گفت که پروسه شفاف بوده  و معیار های لازم در نظر گرفته شده است.

او افزود که کمپنی های که نتوانسته اند برنده شوند، حتما مشکلاتی در توانمندی مالی، تخنیکی و در تجارب کاری شان وجود داشته است که نتوانسته اند، منافع مردم و حکومت افغانستان را در طرح های پیشنهادی شان واضح تر تکمیل سازند.

ولی شنسب اظهار می دارد: «یگانه طرحی که پلان دقیق تخنیکی و اقتصادی  داده از من است و ما  بعد از عقد قرار داد، 42 ماه اول را ما صرف ساخت و ساز فابریکه ها و ساختمانها می کنیم و بعد از 42 ماه فولاد می سازیم.»

او ادامه داد: «مطابق برنامه ما از جون سال 2015 ما به تولید فولاد آغاز می کنیم و از همان سال سالانه به دولت افغانستان پول می پردازیم.»

حاجیگک در رسانه ها

شماری از رسانه های بین المللی نیز در باره روشن نبودن منابع مالی کمپنی های برنده حاجیگک گزارشهای را به نشر رسانیده اند.

 وال ستریت ژورنال به تاریخ 11 / 30 / 2011 یعنی یکی دو روز بعد از اعلان برنده ها، نوشته است: «یکی از شرکای بزرگ کمپنی هندی گفته است:  بکار انداختن پروژه هنوز خیلی دور است و ما تا اکنون روی سرمایه گذاری آن فکر نکرده ایم.»

ستیل گروپ، یک اخبار دیگر در هندوستان در تاریخ 03 /12 /2011 نوشته است: «سی اس ورما( رییس کمپنی فولاد هند) گفته که چون افغانستان شامل فهرست سیاه سرمایه گذاری ها در هند است، لذا کنسرسیوم در موقفی نیست که پول را تدارک ببیند.»

همچنان وزیر فولاد هند به یک روزنامه هندی گفته است: « کنسرسیوم برنده هندی نزد ما آمدند تا از ما پول بگیرند، ما تا هنوز در مورد تصمیم نگرفته ایم و باید با وزارت خارجه و دیگر مقام های هند حرف بزنیم که تا چی حد می توانیم به آنها پول بدهیم.»

 در روز 13 جنوری که آقای شهرانی وزیر معادن افغانستان در هندوستان بود، "پرس کلس اف اندیا" یک نشریه هندی از زبان سی اس ورما گفت: «چون پول زیاد به این پروژه ضرورت است و از جانبی افغانستان در فهرست سیاه کمپنی های هندی است، امکان دارد که  ما برای سرمایه گذاری در حاجیگک از خود حکومت افغانستان پول بخواهیم.»

این اخبار هندی از آقای شهرانی در مورد می پرسد و شهرانی به این اخبار می گوید که بما گفته اند که پول دارند و منابعی را نشان داده اند که میتوانستند پول بگیرند.

«بلومبر» یک اخبار امریکایی است که در روز اعلان یعنی 28 / 11 / 2011 می نویسد: «رییس کمپنی کانادایی می گوید که ما هیچگونه مسوولیت پولی نداریم و نگفته ایم که پول می دهیم.»

اما جواد عمر بخاطر موافقتنامه محرمیت، از اظهار نظر در باره جزییات طرح های پیشنهادی کنسرسیوم هندی و کمپنی کانادایی خود داری می کند.

او می گوید: « روند داوطلبی حاجیگک یک موافقتنامه محرمیت هم دارد که ما نمیتوانیم بالای جزییات طرح های پیشنهادی ملاحظه داشته باشیم، اما بعد از این که قرار داد امضا شد همه طرح های پیشنهادی را با رسانه ها شریک می سازیم.»

اما پیش از این رسانه ها گزارش کرده اند که استخراج معدن آهن حاجیگگ سالانه حدود سیصد میلیون دالر به خرانه افغانستان واریز خواهد شد.